Bij’ De Vieze Gasten: een duurzaam engagement

Als Gentse sociaalartistieke werking tracht Bij’ De Vieze Gasten mensen vanuit verschillende achtergronden en culturen samen te brengen. Via sociaal geëngageerde artistieke projecten streven wij naar een duurzame wereld waar mensen vrij en respectvol met elkaar samenleven. Vanuit dit gedachtegoed werd tijdens de verdere uitbreiding van het theatergebouw geopteerd voor een passiefhuis. Volgens Bij’ De Vieze Gasten moet het gebouw een multifunctionele ontmoetingsplaats zijn voor mensen met verschillende culturele bagage.

Maar er is meer: niet alleen via ons gebouw willen wij ecologisch verantwoord te werk gaan, ook in andere aspecten van de werking wil Bij’ De Vieze Gasten ecologisch haar steentje bijdragen. Dat gaat dan van de gebruikte dranken in onze foyer tot het hergebruiken van papier in de bureaus. Allemaal kleine ingrepen die meer dan de moeite waard zijn.

Passiefhuisbouw

Eind januari 2007 werd de nieuwe foyer van Bij‘ De Vieze Gasten plechtig ingehuldigd. Voor de realisatie van dit bescheiden maar verrassend bijgebouw, is geopteerd voor een passiefhuis. In de nieuwbouw werden de inkom voor het publiek, een repetitiezaal / werkruimte en een nieuwe kantoorruimte ondergebracht. Het ontwerp is gebaseerd op een achtlus van ruimten die in elkaar overlopen. Tussen de verschillende ruimten werden verplaatsbare scheidingswanden voorzien. Deze scheidingswanden maken een flexibele inrichting mogelijk: ruimten kunnen verbonden of van elkaar afgeschermd worden in functie van de lopende projecten.

Het gebouw heeft als doel verdere integratie in de buurt in de hand te werken door de sfeer van de omgeving in het ontwerp op te nemen. De nieuwbouw van een passiefhuis kadert dan ook in het project “Zuurstof voor de Brugse Poort” van Stad Gent. Een van deze projecten is de inrichting van het ‘Pierkespark’ en de aanleg van een verkeersluwe as. Het bouwproject van Bij’ De Vieze gasten dat aansluit bij het Pierkespark werd door haar sociale en culturele functie in dit stedelijk project geïntegreerd.

Rationeel energieverbruik

In vergelijking met een traditioneel gebouw van dezelfde omvang wordt het energieverbruik door verwarming in een passiefhuis tot 50 procent gereduceerd, waardoor in totaal zelfs tot 70 procent energie bespaard kan worden. En dit zonder gebruik te maken van dure en inventieve technologieën. Met dit nieuwbouwproject hoopt Bij’ De Vieze Gasten een voorbeeld te stellen voor de buurt, overheden, andere theatergezelschappen en alle mensen die in contact zullen komen met de nieuwe theaterfoyer.

De nieuwbouw van het passiefhuis werd gestart bij aanvang van de Gentse Feesten in 2006. De werken werden uitgevoerd onder leiding van het architectenbureau Palladio en aannemer LAB 15. Bij’ De Vieze Gasten kon ook rekenen op de steun van vrijwilligers en een groep van ‘De Bouworde’. Zij hielpen met de houten skeletbouw en het plaatsen van de isolatie en de luchtdichting. In een latere bouwfase werden we ook bijgestaan door enkele gevangenen die hun werkstraf uitoefenden.

Passieve warmte

“De zon is gratis en schijnt voor iedereen” is volgens ons een logisch gegeven. Omdat de voorgevel aan de noordzijde gelegen is, werd het echter een moeilijke opgave om maximaal gebruik te maken van de zon als warmtebron. Architect Lode Vrancken berekende de geschikte grootte en de optimale plaatsing van de ramen aan de hand van simulaties van de zonnestand gedurende het hele jaar. Om het warmteverlies tot een minimum te beperken, werden de muren en het dak geïsoleerd met lagen rotswol van meer dan 40 cm dik. De vloer werd geïsoleerd met isolatieplaten van zo’n 20 cm dik. Ook voor de ramen werd het warmteverlies tot een minimum gereduceerd door driedubbele beglazing te plaatsen in speciaal ontworpen (thermisch onderbroken) raamkaders. Door het aanbrengen van een doorlopend dampscherm en het afdichten van spleten en kieren met tape werd het gebouw luchtdicht gemaakt. Dit uit noodzaak om warmteverlies via luchtstromingen te vermijden.

Ventilatie

Het passiefhuis is volledig tochtdicht gebouwd in combinatie met een gecontroleerd verluchtingssysteem. De frisse lucht wordt aangevoerd via een vernuftig ventilatiesysteem. In het gebouw wordt continu buitenlucht aangezogen via een buis die over een lengte van 40 meter op 2 meter diepte onder de grond loopt. Doordat de grondtemperatuur het hele jaar door rond de 10°C schommelt, wordt de inkomende lucht verwarmd in de winter en gekoeld in de zomer. Naast de grondwarmte, zal een bijkomend warmtewisselingsysteem voor verwarming zorgen. Dit systeem draagt de warmte van de afgevoerde binnenlucht over aan de binnengezogen buitenlucht omdat beide kanalen aan elkaar gekoppeld zijn zonder dat de twee luchtstromen met elkaar vermengd worden.

Houtskeletbouw

Bij het ontwerp van het theatergebouw werd gestreefd naar een zo laag mogelijk energieverbruik. Er werd ook rekening gehouden met de energie die nodig is voor de fabricatie van de bouwmaterialen zelf. Zo vraagt het proces voor het fabriceren van bakstenen of stalen liggers meer energie dan het productieproces van houten balken. Bovendien is hout een hernieuwbare grondstof. Houtskeletbouw verdiende dus de voorkeur bij de realisatie van het passiefhuis. Hout heeft ook het voordeel dat isolatie rechtstreeks tussen de balken aangebracht kan worden. Bovendien heeft hout zelf een isolerende eigenschap: de balken in de constructie vormen geen koudebruggen. Voor de constructie van de skeletbouw werden enkele boomstammen gebruikt die zowel een esthetische als dragende functie vervullen. Deze boomstammen werden vooraf door de universiteit van Gent onderworpen aan de nodige sterkteproeven.

Financieel rendabel

Het nieuwe theatergebouw werd opgetrokken met een budget van 280 000 euro. Voor hetzelfde project volgens de traditionele bouwmethoden zou een budget van 220 000 euro volstaan. Toch bedragen de energiekosten van een passiefhuis slechts een kwart van een traditionele energiefactuur. Buitenlandse studies tonen aan dat de totale kosten (meerkosten en lopende kosten gedurende een periode van 30 jaar inbegrepen) niet hoger hoeven te zijn dan een gemiddelde nieuwe woning. Toch is passief bouwen nog steeds geen algemeen toegepaste bouwmethode, waardoor de kostprijs relatief hoog blijft. Volgens ons is de meerprijs zeker de moeite waard. Zo zijn de geringe CO2-uitstoot en het gebruik van natuurlijke materialen een belangrijke reden om te opteren voor deze duurzame manier van bouwen. Ook de financiële ondersteuning van Europa, de provincie Oost-Vlaanderen en de Stad Gent vormden een extra stimulans om voor een passiefhuis te kiezen.

Foyer & catering

Eerlijke handel In de foyer van Bij’ De Vieze Gasten wordt bewust voor bepaalde producten gekozen. Zo hebben bezoekers o.a. keuze uit tal van Oxfam producten (worldshake, koffie, wijn, sesamzaadreep), afkomstig uit eerlijke handel. Zo kunnen achtergestelde producenten uit de derde wereld de mogelijkheid krijgen om hun oogst op de wereldmarkt te verkopen tegen een rechtvaardige prijs en hen zo de kans geven een betere toekomst op te bouwen.

Retourflessen

Retourflessen worden gemaakt uit glas en in mindere mate ook uit plastic (PET of polycarbonaat). Retourflessen genieten de voorkeur omdat ze de massale hoeveelheid flessenafval tegengaan en de nood aan verse grondstoffen voor nieuwe verpakkingen beperken. Belangrijk is wel dat de aanvoer van volle en de afvoer van lege flesjes op regionale schaal gebeurt. Anders dreigt het milieunadeel 'transport' de bovenhand te krijgen op het milieuvoordeel 'hergebruik'. De fruitsappen van Oxfam zijn een mooi voorbeeld van een drank in een retourfles.

Keuken

Artiesten en participanten aan buurtprojecten worden altijd culinair verwend door Martine en Ingrid, de keukenprinsesjes van Bij’ De Vieze Gasten. Martine en Ingrid doen meestal hun inkopen in de Bio Planet, hier in de Brugse Poort. Zo krijgen de eters altijd biologische groenten, brood en pasta’s voorgeschoteld. Groenten en fruit zijn, indien mogelijk, streek- en seizoensgebonden. Vlees wordt dan weer tot een minimum beperkt. Smakelijk!

Cultuurschakel

Sinds april 2009 is Bij’ De Vieze Gasten erkend als ‘cultuurschakel’. Dat betekent dat klasgroepen van scholen uit de regio via DynamoOPWEG ons tijdens de daluren gratis per bus of tram kunnen bezoeken. Ze maken immers kosteloos gebruik van het reguliere aanbod van De Lijn tot vlak voor onze toegangsdeur. Op die manier kunnen hopelijk nog meer kinderen en jongeren en hun leerkrachten genieten van de waaier aan activiteiten uit ons aanbod.

DynamoOPWEG komt tegemoet aan een reële behoefte: de verplaatsing is voor veel scholen immers een drempel om te participeren aan culturele activiteiten buiten de school. Via enkele eenvoudige stappen vraag je als school probleemloos een dagpas aan voor het vervoer naar Bij’ De Vieze Gasten. Het project wordt gecoördineerd door CANON Cultuurcel (Ministerie van Onderwijs, Agentschap voor Onderwijscommunicatie) en loopt in samenwerking met de Vlaamse Vervoersmaatschappij De Lijn, de Lerarenkaart en de culturele steunpunten FARO en LOCUS. Meer dan 500 bestemmingen werden ondertussen al cultuurschakel.

En voorts

• Alle afval Bij’ De Vieze Gasten wordt gescheiden ingezameld.
• De verlichting in de foyer en in de bureaus is stuk voor stuk energiezuinig.
• We kiezen ook bewust voor biologisch afbreekbare schoonmaakproducten, gerecycleerd papier en heroplaadbare batterijen.